Edit

ΚΕΝΤΡΟ

Σοφ. Βενιζέλου 16 & Ρόδων, Ηράκλειο Αττικής

ΧΩΡΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ

Λεωφ. Ηρακλείου 353, 4ος όροφος, Ηράκλειο Αττικής

Τηλέφωνα: (210) 2830100
Κινητό: 6945 558644
Σεμινάρια: 6988 080383

dikepsy@dikepsy.gr
dikepsy.dikepsy@gmail.com

Χωρισμός & Διαζύγιο

Χωρισμός & Διαζύγιο

Το διαζύγιο θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα στρεσσογόνα γεγονότα στη ζωή μίας οικογένειας, με δυνητικά σοβαρές συνέπειες στη ψυχολογική ανάπτυξη και προσαρμογή των παιδιών. Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται ραγδαία αύξηση των διαζυγίων, ιδίως στις προηγμένες χώρες, με αποτέλεσμα να καθίσταται αναγκαία η διερεύνηση των ψυχολογικών επιδράσεων στα παιδιά και η προώθηση κατάλληλων τρόπων αντιμετώπισης.

Πολλά παιδιά καταφέρνουν και ξεπερνούν αυτή την στρεσσογόνο εμπειρία, ωστόσο ένας αρκετά μεγάλος αριθμός βιώνει με επώδυνο τρόπο τουλάχιστον κάποια φάση αυτής της κατάστασης.

Αρχικά το διαζύγιο θεωρούνταν μία μορφή πένθους, διότι το παιδί καλείται να αντιμετωπίσει την απώλεια της οικογένειάς του με την αρχική μορφή της. Σήμερα αναγνωρίζεται ότι το πένθος είναι ένα από τα πολλά επώδυνα συναισθήματα που χαρακτηρίζουν ένα διαζύγιο. 

 Η επίδραση του χωρισμού των γονέων στα παιδιά είναι μεγάλη. Οι σύγχρονες έρευνες όμως υπογραμμίζουν τη σημαντικότητα της καλής επικοινωνίας και των δύο γονέων καθώς και της συνεργασίας στο γονεϊκό στυλ διαπαιδαγώγησης των παιδιών με στόχο την καλύτερη προσαρμογή τους.

Οι ψυχολογικές αντιδράσεις του ενήλικα μετά το διαζύγιο σύμφωνα με τον Wiseman (1975) είναι οι εξής:

  • Άρνηση
  • Κατάθλιψη
  • Θυμός
  • Επαναπροσδιορισμός του τρόπου ζωής και του εγώ
  • Αποδοχή και καινούριο επίπεδο λειτουργίας 

Ακόμη ποικίλες διαστάσεις του ευ ζην του ενήλικα πλήττονται μετά το διαζύγιο, σύμφωνα με τον Amato (2012) καθώς παρατηρείται:

  • Κοινωνική απομόνωση
  • Προβλήματα υγείας
  • Αρνητικά γεγονότα ζωής
  • Οικονομικές δυσκολίες

Ο τρόπος αντίδρασης των γονέων εξαρτάται από την προσωπικότητά τους, από την προϋπάρχουσα σχέση μεταξύ τους, από την στάση και την πίεση του κοινωνικού περίγυρου, αλλά και από άλλους παράγοντες όπως τα χρόνια που επένδυσαν στο γάμο, η ηλικία του γονέα στο διαζύγιο κ.ά. Ακόμη, η ανθεκτικότητα του γονέα εξαρτάται από την πρόσβαση σε υποστηρικτικές πηγές, όπως η οικονομική κατάσταση, το μορφωτικό επίπεδο και το υποστηρικτικό κοινωνικό δίκτυο (φίλοι, ευρύτερη οικογένεια, κοινωνικές υπηρεσίες, νέος/α σύντροφος).

Από τις μελέτες της Hetherington και συν. (1978, 1982) προκύπτει ότι:

  • Στους πρώτους μήνες αμέσως μετά το διαζύγιο οι σχέσεις των γονέων είναι συγκρουσιακές, ενώ η σύγκρουση αυτή μπορεί να διαιωνιζόταν για πολλά χρόνια
  • Κατά τη διάρκεια του πρώτου χρόνου μετά το διαζύγιο, τους γονείς χαρακτηρίζουν έντονα συναισθήματα θλίψης, άγχους, θυμού και ανεπάρκειας. Στο τέλος του πρώτου χρόνου συνήθως και οι άντρες και οι γυναίκες εξέφραζαν την επιθυμία για μια στενή και σταθερή σχέση
  • Κατά το δεύτερο χρόνο μετά το διαζύγιο οι περισσότεροι γονείς αποκτούσαν μεγαλύτερο έλεγχο της ζωής τους και οι γονεϊκές πρακτικές βελτιώνονταν

Τα διαζύγια που συμβαίνουν σε συνθήκες συχνής διαμάχης και σοβαρών συγκρούσεων συνδέονται με ψυχική φθορά στα ίδια τα παιδιά, στους γονείς και στο ευρύτερο οικογενειακό περιβάλλον. Τα παιδιά ενός συγκρουσιακού διαζυγίου είναι γνωστά και ως «παιδιά του Αρμαγεδδώνα» (Roseby, 1998), καθώς εμπλέκονται σε χρόνιες γονεϊκές συγκρούσες ή ακόμη και δικαστικές διαμάχες των χωρισμένων γονέων, καταφεύγοντας συχνά, σε συμμαχίες με ή αποξένωση από, τον έναν από τους δύο γονείς. Οι ψυχολογικές αντιδράσεις των παιδιών εξαρτώνται από την ηλικία των παιδιών κατά το διαζύγιο:

  • Τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας αρχικά αντιδρούν με δάκρυα και θυμό, με στάδια έντονης σιωπής, σε σημείο αδιαφορίας. Συχνά οδηγούνται σε λανθασμένες ερμηνείες για τις αιτίες του διαζυγίου, λόγω του ότι γνωστικά δεν μπορούν να κατανοήσουν ακόμη αρκετά πράγματα και θεωρούν υπεύθυνο τον εαυτό τους. Κάποια από τα συνήθη συμπτώματα είναι διαταραχές στον ύπνο, στο φαγητό, συχνό κλάμα, επιθετικότητα, παλινδρόμηση σε προηγούμενες συμπεριφορές, έντονο άγχος, ευερεθιστότητα και αυξημένη προσκόλληση στον ένα γονέα (συγκοίμιση, άγχος αποχωρισμού, κ.ά).

 

  • Τα παιδιά σχολικής ηλικίας παρουσιάζουν θλίψη και έντονο θυμό, ιδιαίτερα για το γονέα που «φεύγει». Συχνά αισθάνονται το διαζύγιο σαν μια απόρριψη προς το πρόσωπό τους και εμφανίζουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και δυσκολίες στη μάθηση. Επιπλέον, συχνά, προκειμένου να τραβήξουν την προσοχή των γονιών και να προσπαθήσουν να «επανενώσουν» την οικογένεια, μπορεί να καταφύγουν σε προπαραβατικές συμπεριφορές (κλοπές, ψέματα). Μπορεί ακόμη να προκύψουν δυσκολίες στις σχέσεις με τους συνομηλίκους τους και γενικότερα με τις διαπροσωπικές τους σχέσεις. Παρατηρούνται συχνά σωματικά ενοχλήματα (κεφαλαλγίες, κοιλιακά άλγη). Επίσης, παρατηρείται μεγαλύτερη διάρκεια των συμπτωμάτων στα αγόρια, αδυναμία συγκέντρωσης και διαταραχές στη συμπεριφορά.

 

  • Οι έφηβοι εμφανίζουν συχνά έντονα συμπτώματα κατάθλιψης, όπως θλίψη, ευερεθιστότητα, χαμηλή αυτοεκτίμηση, δυσκολίες στη συγκέντρωση. Κάποιες φορές επίσης δυσκολίες στον ύπνο και τη διατροφή, σωματικά ενοχλήματα, παραπτωματικότητα. Δίνουν την εντύπωση ότι απομακρύνονται από την οικογενειακή ζωή και καταφεύγουν σε φίλους, προσπαθώντας να βρουν νόημα στη δική τους, περισσότερο αυτόνομη από τις συγκρούσεις των μεγάλων, ζωή.

 

Προτάσεις για τους γονείς:

  • Μην κρύψετε την αλήθεια από το παιδί. Ανακοινώστε την και οι δύο μαζί, μην το αιφνιδιάζετε.
  • Ενθαρρύνετε το να εκφράσει τα συναισθήματά του και να κάνει ερωτήσεις και απαντήστε με ειλικρίνεια και ευαισθησία.
  • Μην κρύψετε τα δικά σας αισθήματα.
  • Ενημερώστε το σχολείο.
  • Μην κατηγορείτε τον άλλο γονέα, μην παραπονείστε στο παιδί για τον πρώην σύντροφό σας.
  • Διαβεβαιώστε το παιδί ότι θα έχει επαφή και με τους δύο γονείς, οι οποίοι θα το αγαπούν πάντα και δεν πρόκειται να το εγκαταλείψουν.
  • Μην καταφεύγετε σε υλικά ανταλλάγματα.
  • Προσπαθήστε να μη συμπεριφέρεστε στο παιδί σαν να είναι μεγάλο. Δεν είναι αρμόδιο να σηκώσει και το δικό σας βάρος. Πρέπει να του δοθεί χρόνος για να διαχειριστεί τις δικές του δυσκολίες και εσείς να βοηθηθείτε να αντιμετωπίσετε τις δικές σας.
  • Ενισχύστε την κοινωνικοποίηση του παιδιού και τις ομαδικές δραστηριότητες προκειμένου να ενθαρρύνεται η αίσθηση του ανήκειν και η συνοχή της κοινωνικής του ταυτότητας.
  • Απευθυνθείτε στον ειδικό όταν αυτό είναι χρήσιμο για την καλύτερη ένταξη του παιδιού και του εαυτού σας στη νέα οικογενειακή πραγματικότητα. Η προσαρμογή του παιδιού στη νέα κατάσταση απαιτεί χρόνο και μπορεί να διαρκέσει πάνω από δύο χρόνια.

Συμβουλές για τους ίδιους

  • Φροντίστε τον εαυτό σας
  • Επιτρέψτε στον εαυτό σας ν’ αντιδράσει, είναι φυσιολογικό
  • Αφήστε πίσω το παρελθόν
  • Γνωρίστε τον εαυτό σας καλύτερα
  • Κατανοήστε τη νέα πραγματικότητα
  • Διδαχτείτε από το παρελθόν σας

Κλείστε ραντεβού