Αισθητηριακή Επεξεργασία και Προσοχή

blog3


Τα αισθητηριακά συστήματα που διαθέτουμε σαν άνθρωποι, μας βοηθούν να κρατάμε το σώμα μας και το μυαλό μας σε ένα άριστο επίπεδο ετοιμότητας για να ανταποκριθούμε σε κάθε πρόκληση. Να είμαστε ήρεμοι να ακούμε, να προσέχουμε, να εργαζόμαστε και να εμπλεκόμαστε σε οποιαδήποτε δραστηριότητα. Να είμαστε ήρεμοι ναι, αλλά όχι να χαλαρώνουμε τόσο που θα είμαστε έτοιμοι να κοιμηθούμε.
 
Κι αυτή είναι η ΔΙΑΦΟΡΑ.
 
Να είμαστε σε εγρήγορση έτσι ώστε να μπορούμε να λαμβάνουμε πληροφορίες αλλά και να είμαστε σε ετοιμότητα να αντιδρούμε στα ερεθίσματα που παίρνουμε από το περιβάλλον μας. Να είμαστε σε εγρήγορση ναι, όμως όχι σε επίπεδο υπερκινητικότητας.
 
Κάποια παιδιά τα οποία έχουν θέματα με τη διατήρηση της προσοχής τους, ίσως να χρειάζονται λιγότερα ερεθίσματα γιατί διασπώνται εύκολα ή να κατακλύζονται από συγκεκριμένες αισθητηριακές εμπειρίες. Ωστόσο πολλά παιδιά μπορούν να προσέξουν και να ανταποκρίνονται καλύτερα εάν οι δραστηριότητες είναι «αρεστές» στις αισθήσεις τους.
 
Χρειάζονται περισσότερη εισροή αισθητηριακών ερεθισμάτων για να αυτο-ρυθμιστούν και να παραμείνουν συγκεντρωμένα. Για αυτά στα παιδιά, το να προσθέτεις ένα αισθητηριακό στοιχείο ή να εμπλουτίζεις το αισθητηριακό προφίλ μιας υπάρχουσας δραστηριότητας, μπορεί να είναι βοηθητικό και να προάγεται η ικανότητά τους να διατηρούν την προσοχή τους για ένα μεγάλο διάστημα.
Οι ακόλουθες αισθητηριακές στρατηγικές, βοηθούν τα παιδιά που χρειάζονται περισσότερα ερεθίσματα προκειμένου να παραμένουν συγκεντρωμένα.
 
 
Αισθητηριακές στρατηγικές για να προάγεται η προσοχή
Ακουστικές τεχνικές
 
Κάποια παιδιά χρειάζονται περισσότερη εισροή ακουστικών ερεθισμάτων για να είναι σε θέση να προσέξουν. Αυτά τα παιδιά είναι πιθανό να χάσουν κάποιες πληροφορίες ή οδηγίες που τους δίνονται προφορικά. Γι’ αυτό πολλές φορές δεν ανταποκρίνονται στο άκουσμα του ονόματός τους στην τάξη. Ή ακόμη βρίσκουν τους δικούς τους τρόπους να παράγουν ήχους (σιγοτραγουδάνε, μουρμουράνε, ή χτυπάνε ρυθμικά μια επιφάνεια) για να συγκεντρώνονται. Για τα παιδιά αυτά μπορείτε να δοκιμάσετε μία από τις παρακάτω στρατηγικές:
 

  • Να εφεύρεις τραγούδια ή ρίμες προκειμένου να διατηρήσεις την προσοχή του παιδιού. Για παράδειγμα, τα πρωινά που προσπαθείς να σηκώσεις το παιδί κι του λες τι ακριβώς πρέπει να κάνει (όπως π.χ να ντυθεί, να πλύνει τα δόντια του κ.α). Αντί να το τραβολογάς για να τα κάνει όλα αυτά, είναι πολύ πιο εύκολο να φτιάχνεις αυτοσχέδια τραγουδάκια για να κάνουν αυτά που οφείλουν να κάνουν τα παιδιά, αλλά και να εμπλέκονται με αυτό τον τρόπο και σε μαθησιακές έννοιες.

  • Το παιδί να επαναλαμβάνει/ξαναλέει σε εσάς οδηγίες που άκουσε πριν ή σημαντικές πληροφορίες.

  • Να κάνουν συχνά διαλείμματα κατά τη διάρκεια της μέρας, τα οποία θα συμπεριλαμβάνουν την σωματική άσκηση, τη μουσική και το τραγούδι.

  • Εισάγετε αισθητηριακά διαλείμματα χρησιμοποιώντας μουσικά παιχνίδια.

  • Εκθέτετε τα παιδιά σε παιχνίδια ή σε ηλεκτρονικές εφαρμογές, τα οποία διδάσκουν έννοιες χρησιμοποιώντας τη μουσική ή γενικά ήχους.

  • Σε μια μαθησιακή δραστηριότητα χρησιμοποιήστε το σώμα σας για να παράγετε ήχους. Για παράδειγμα, χτυπήστε παλαμάκια τις συλλαβές των λέξεων, ή χτυπήστε τα πόδια σας κάτω, καθώς μετράτε τις ημέρες της εβδομάδας, ή χτυπάτε τα δάχτυλα ενώ μετράτε 10-10 ως το 100.

 
 
Οπτικές στρατηγικές για διατήρηση της προσοχής
 
Κάποια παιδιά χρειάζονται περισσότερο την εισροή οπτικών ερεθισμάτων για να προσέξουν. Αυτά τα παιδιά ενδεχομένως να μην προσέχουν οδηγίες που είναι γραμμένες στη σελίδα ή να μην προσέχουν τις οπτικές λεπτομέρειες του περιβάλλοντός τους. Συχνά χάνουν το ενδιαφέρον τους και δεν μπορούν να προσηλωθούν σε δραστηριότητες καθαρά οπτικές, όπως είναι το διάβασμα. Για αυτά τα παιδιά μπορείτε να κάνετε τα εξής:
 

  • Να χρησιμοποιείτε υλικό που είναι χρωματιστό, φωτεινό και υπογραμμισμένο.

  • Να παίζετε και να δουλεύετε πάνω σε μια χρωματιστή επιφάνεια.

  • Υπογραμμίστε με χρωματιστά στυλό τα σημεία που θεωρείτε σημαντικά σε ένα βιβλίο ή σε μια εργασία. Με αυτό τον τρόπο «αναγκάζουμε» τα παιδιά να προσέξουν τα χρωματιστά σημεία.

  • Παίξτε ή δουλέψτε στον υπολογιστή ή στο τάμπλετ, με εφαρμογές οι οποίες ενσωματώνουν χρώματα και κίνηση.

  • Οπτικές υπενθυμίσεις όπως λίστες, προγράμματα με εικόνες ή διαγράμματα με αυτοκόλλητα.

  • Οπτικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες, όπως για παράδειγμα την αναζήτηση λέξεων, το χρωματισμό των σελίδων ανάλογα με τον αριθμό τους και τέλος την εύρεση λέξεων με δοσμένα/δεδομένα γράμματα (scramble).

  • Εκπαιδευτικές δραστηριότητες στο πως να διαφοροποιούν οπτικά τα παιδιά διάφορα αντικείμενα, δηλαδή να βρουν ποιο διαφέρει από τα υπόλοιπα. Οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες θα πρέπει να λαμβάνουν χώρα σε ένα χώρο (τραπέζι) που θα είναι φωτεινός.

  • Αισθητηριακά διαλείμματα με οπτικές δραστηριότητες, όπως για παράδειγμα το να αναζητήσουν (και να βρουν) μπουκάλια γεμάτα με ρύζι, ή μικρά αντικείμενα. 

 
 
Απτικές δραστηριότητες για την προσοχή
 
Για πολλά παιδιά ο καλύτερος τρόπος για να προσέξουν είναι να ενσωματώσουν τα απτικά ερεθίσματα, που για αυτά είναι πολύ σημαντικά. Αυτά τα παιδιά θέλουν να εμπλέκονται στα πράγματα που μαθαίνουν και ειδικά να αγγίζουν (καθώς κάνουν τα πράγματα) ή αντιστοίχως θέλουν να νιώθουν την ανατροφοδότηση στο σώμα τους. Εάν έχετε ένα τέτοιο παιδί δοκιμάστε τα εξής:
 

  • Να μαθαίνουν και να παίζουν με αντικείμενα, αντί με μολύβια και χαρτί. Για παράδειγμα, να χρησιμοποιήσουν τουβλάκια για τα μαθηματικά, να περνούν χάντρες σε μια κλωστή για να μάθουν τα μοτίβα, να προσαρμόζουν τα κομμάτια φωτοτυπιών έτσι ώστε να κρατούν την εκφώνηση και να γράφουν από κάτω την απάντηση, παρά να γράφουν σε μια φωτοτυπία.

  • Να συνδυάσεις εκπαιδευτικό υλικό με κάδους αφής. Ο κάθε κάδος μπορεί να περιέχει μέσα κάρτες αυτοματοποίησης για τα μαθηματικά, ή μαγνητικά γράμματα, τα οποία πρέπει να τα ξεχωρίσει το παιδί από το ρύζι που είναι γεμάτοι οι κάδοι.

  • Να ενσωματώσετε ένα ειδικό υλικό το οποίο δονείται ενώ τα παιδιά γράφουν ή ζωγραφίζουν. Αυτό το υλικό γραφής, κερδίζει την προσοχή των παιδιών και τους δίνει ανατροφοδότηση όταν γράφουν ή ζωγραφίζουν. Επίσης τα παιδιά για τα οποία μιλάμε έχουν την ανάγκη να μασάνε (τσίχλα για παράδειγμα) γιατί τους δίνει ένα επιπλέον αισθητηριακό ερέθισμα από το στόμα ειδικά όταν είναι αντιμέτωπα με μια εκπαιδευτική δραστηριότητα.

  • Προσαρμόστε εκπαιδευτικό υλικό για να ενσωματώσετε και την παράμετρο της υφής των υλικών γιατί είναι πολύ σημαντική για τα παιδιά.

  • Κόψτε τα γράμματα και τους αριθμούς σε χαρτί διαφορετικής υφής.

  • Απτικά αισθητηριακά διαλείμματα τα οποία δίνουν την ευκαιρία στα παιδιά να βιώσουν εν τω βάθη πιέσεις (αγκαλιές, χτυπήματα με μαξιλάρια ή με πουφ). Επίσης μπορεί να τους δίνονται πλαστελίνη, ή να γράφουν πάνω σε μια επιφάνεια καλυμμένη με αφρό ξυρίσματος.

  • Να δίνονται στα παιδιά παιχνιδάκια που θα κρατούν στα χέρια ώστε να έχουν την ευκαιρία να αποφορτίζονται και να παραμένουν συγκεντρωμένα για ένα σχετικά μεγάλο διάστημα

 
 
Κινητικές στρατηγικές για τη διατήρηση της προσοχής
 
Πολλά ή αν όχι όλα τα παιδιά, πρέπει να κινούνται για να μάθουν. Τα παιδιά (και οι άνθρωποι γενικότερα) δεν είναι φτιαγμένα για να παραμένουν ακίνητα για μεγάλα διαστήματα. Επομένως ο καταλληλότερος τρόπος για τα μάθουν και να προσέξουν, είναι να κινούν το σώμα τους. οι στρατηγικές που βοηθούν τα παιδιά που χρειάζονται επιπλέον κίνηση είναι:
 

  • Να επιτρέπετε συχνές μετακινήσεις, έτσι ώστε να κινούνται από την θέση που κάθονται. Ένας τρόπος μέσα στην τάξη είναι να ολοκληρώσουν μια δραστηριότητα σε διάφορους «σταθμούς» (οπότε να αναγκάζονται να μετακινούνται). Επιτρέψτε στα παιδιά να ολοκληρώσουν μια ομαδική δραστηριότητα ή τις εργασίες για το σχολείο, καθισμένα σε ένα πουφ ή ξαπλωμένα στο πάτωμα, ή κάτω από το τραπέζι ανάσκελα, έχοντας τις εργασίες που πρέπει να κάνουν με blue tack στο κάτω μέρος του τραπεζιού.

  • Προσφέρετε πολλές επιλογές θέσεων που μπορούν να κάθονται τα παιδιά, κι αυτό τους εξασφαλίζει την κίνηση. Για παράδειγμα, στη καρέκλα που κάθονται, ή σε μια κουνιστή καρέκλα, ή τέλος να κάθονται σε μεγάλες μπάλες.

  • Ενσωματώστε την κίνηση σε μαθησιακές δραστηριότητες, όπου αυτό είναι εφικτό. Για παράδειγμα, βάλτε κάρτες με αριθμητικά δεδομένα στο πάτωμα, έτσι ώστε να καλούνται να πηδάνε, να τρέχουν, προκειμένου να εντοπίσουν τη σωστή απάντηση. Χρησιμοποιήστε κινήσεις, το σώμα τους δηλαδή, για να θυμούνται τα διάφορα γράμματα. Κρεμάστε σε διαφορετικά ύψη τα γράμματα όπου το παιδί θα πρέπει να πηδάει για να πιάνει το γράμμα που ζητάτε.

  • Ενσωματώστε διαλείμματα κίνησης τακτικά μέσα στη μέρα μεταξύ δραστηριοτήτων. Δοκιμάστε διαλείμματα κίνησης ταυτόχρονα με δραστηριότητες του αιθουσαίου συστήματος, όπως για παράδειγμα κούνια, ισορροπία σε δοκό (ισορροπίας), ή δραστηριότητες ιδεοδεκτικότητας, οι οποίες απαιτούν κίνηση ενάντια στην αντίσταση.

 
 
Ερεθίσματα για το στόμα και στρατηγικές για την όσφρηση για τη διατήρηση της προσοχής
 
Μερικά παιδιά μπορούν να προσέχουν καλύτερα όταν τους δίνονται στοματικά αλλά και οσφρητικά ερεθίσματα. Συγκεκριμένες μυρωδιές, γεύσεις, και υφές έχουν σχετιστεί με συμπεριφορές εγρήγορσης. Για παιδιά που αναζητούν στοματικά και οσφρητικά ερεθίσματα, δοκιμάστε τα ακόλουθα:
 

  • Δοκιμάστε μασώμενα αντικείμενα τα οποία είναι ελαφρώς αρωματισμένα και ταυτόχρονα στοχεύουν το στόμα και την όσφρηση. 

  • Προσθέστε τα μασώμενα αξεσουάρ στα μολύβια των παιδιών.

  • Επίσης κάποια από αυτά τα μασώμενα αξεσουάρ, μπορούν να τα έχουν μαζί τους τα παιδιά όταν έχουν ανάγκη, όταν χρειάζονται τα επιπλέον στοματικά ερεθίσματα.

  • «Μαστιχωτά» σνακς όπως το κουλούρι, ή οι τσίχλες, και οι φλούδες των φρούτων (όσων τρώγονται με τη φλούδα), όλα αυτά θεωρούνται ότι συμβάλουν στο να είναι πιο ήρεμα και πιο προσεκτικά τα παιδιά. Όπως επίσης το να ρουφάει ένα ρόφημα, με μεγάλη αντίσταση, βοηθάει να οργανώνεται καλύτερα. Για παράδειγμα, να ρουφάει με ένα στενό καλαμάκι ένα smoothies. Τραγανά, κρύα ή ξινά σνακς και χυμούς από γκρέιπφρουτ ή λεμόνια, μπορούν να βοηθήσουν το παιδί να παραμένει σε εγρήγορση και να μην μοιάζει βαριεστημένο και κουρασμένο.

  • Ενσωματώστε τις μυρωδιές, χρησιμοποιώντας βρώσιμα έλαια που είναι αρωματισμένα και χρησιμοποιούνται στις ζύμες. Δυνατές μυρωδιές συχνά αντιστοιχούν σε καταστάσεις εγρήγορσης, ενώ αντίθετα οι πιο ελαφριές μυρωδιές, όπως για παράδειγμα η λεβάντα, συνήθως σχετίζονται με συμπεριφορές πιο ήρεμες.

 
 
Πηγή: https://theinspiredtreehouse.com/