Επικοινωνία και αυτισμός: συστάσεις προς τους γονείς

blog3


 
Παρακάτω αναφέρονται μερικές στρατηγικές που μπορείτε να προσπαθήσετε να υποστηρίξετε την ανάπτυξη δεξιοτήτων επικοινωνίας σε ένα παιδί με αυτισμό.
 
 
Ακολουθήστε το παιδί.
Προσπαθήστε να ακολουθήσετε το παιδί σε αυτό που του ενδιαφέρει, όχι να το καθοδηγήσετε εσείς. Εάν αφήσετε το παιδί να επιλέξει τη δραστηριότητα και τα υλικά γι 'αυτήν, τότε το πιο πιθανό είναι ότι θα δώσει προσοχή σε εσάς και σε αυτό που κάνετε.
 
 
Μιλήστε στο ίδιο επίπεδο ανάπτυξης ομιλίας ή ένα επίπεδο υψηλότερο από το επίπεδο ομιλίας του παιδιού.
Εάν το παιδί μόλις άρχισε να μιλάει, προσπαθήστε να επικοινωνήσετε μαζί του χρησιμοποιώντας μεμονωμένες λέξεις και όχι προτάσεις. Για παράδειγμα, ονομάστε το αγαπημένο του παιχνίδι και επαναλάβετε το όνομά του όταν το παιδί προσπαθήσει να το πάρει.
Στη συνέχεια, επεκτείνετε σταδιακά το εύρος της ομιλίας σας ανάλογα με την ομιλία του παιδιού. Για παράδειγμα, εάν ένα παιδί μπορεί να πει μια λέξη, επεκτείνετε τη λέξη αυτή σε μια απλή φράση. Εάν το παιδί λέει "αυτοκίνητο", μπορείτε να απαντήσετε "ναι, το μπλε αυτοκίνητο". Έτσι, αυξάνουμε σταδιακά την ποσότητα πληροφοριών που προσθέτουμε και το παιδί καλείται να διαχειρίζεται την κάθε φορά ένα πιο σύνθετο λεκτικό περιεχόμενο.
 
 
"Εξοικονομήστε" χρόνο για την ανάπτυξη της επικοινωνίας με το παιδί καθημερινά.
Όταν η επικοινωνία ενός παιδιού είναι περιορισμένη, υπάρχει ένας πειρασμός, να κάνουμε τα πάντα για αυτό. Για παράδειγμα, να του φέρνουμε τα παπούτσια, να δένουμε τα κορδόνια του ή να του δίνουμε τα μπισκότα. Ως αποτέλεσμα, οι καταστάσεις στις οποίες θα μπορούσε να αναπτύξει δεξιότητες επικοινωνίας, εξαφανίζονται από τη ζωή ενός παιδιού.
Είναι δύσκολο, αλλά πρέπει να αποφασίσετε σε ποιο βαθμό θα κάνετε εσείς τα πράγματα αντί για το παιδί. Σκεφτείτε την καθημερινότητα του παιδιού και προσθέστε μόνο λίγα λεπτά παραπάνω. Έτσι του δίνεται χρόνος να εμπλακεί στις δραστηριότητες. Σκεφτείτε τι συμβαίνει σε αυτές τις στιγμές και τι μπορεί να πει το παιδί κατά τη διάρκεια αυτών των γεγονότων.
Για παράδειγμα, αντί να σπεύσετε να βοηθήσετε το παιδί, πείτε του να σας ζητήσει βοήθεια, για παράδειγμα, πείτε «βοήθεια». Περιμένετε, αν παραμένει σιωπηλό, επαναλάβετε για δεύτερη φορά τη λέξη «βοήθεια», και μόνο τότε να το βοηθήσετε.
 
 
Να είστε πρόσωπο με πρόσωπο με το παιδί.

Προσπαθήστε να είστε πρόσωπο με πρόσωπο με το παιδί κατά τη διάρκεια της επικοινωνίας, έτσι ώστε να έχετε πάντα την ευκαιρία να αξιολογήσετε το επίπεδο του ενδιαφέροντός του. Επίσης, σε αυτή την περίπτωση, το παιδί θα είναι πάντα σε θέση να παρατηρήσει τις εκφράσεις του προσώπου σας που συνοδεύουν την ομιλία (σας). Ωστόσο, να θυμάστε ότι είναι δύσκολο για ορισμένα παιδιά να αντιλαμβάνονται ταυτόχρονα οπτικές και λεκτικές πληροφορίες (ομιλία). Σταδιακά το παιδί θα συνηθίσει να παίζει παιχνίδια και να αλληλεπιδρά με σας, έτσι θα αρχίσει να περιμένει την παρουσία σας και να σας αναζητά αν δεν είστε κοντά του (τριγύρω).
 
 
Προσομοιώστε τις ενέργειες του παιδιού.
Μιμηθείτε τις ενέργειες και τα λόγια του παιδιού. Για παράδειγμα, αν χτυπήσει ένα κουτάλι στο τραπέζι, μπορείτε να κάνετε κι εσείς το ίδιο. Σε αυτή την περίπτωση, το παιδί θα σας δώσει περισσότερη προσοχή. Μπορείτε επίσης να προσομοιώσετε την αισθητηριακή συμπεριφορά του παιδιού, για παράδειγμα, κουνήστε τα χέρια σας όπως το παιδί.
Όταν το παιδί διαπιστώσει ότι μιμείστε τις ενέργειές του, μπορεί να προσπαθήσει να επαναλάβει τις ενέργειες για εσάς. Σε αυτό το σημείο, μπορείτε να επεκτείνετε αυτήν την ενέργεια και να προσθέσετε κάτι καινούργιο, για παράδειγμα, προσπαθήστε όχι μόνο να χτυπήσετε με ένα κουτάλι, αλλά και να "ταΐσετε" ένα μωρό με το κουτάλι.
 
 
Προσπαθήστε να συνοδεύσετε την ομιλία σας με χειρονομίες και οπτική υποστήριξη.
Όταν μιλάτε με ένα παιδί, δοκιμάστε να χρησιμοποιήσετε μια πρόσθετη μέθοδο επικοινωνίας ταυτόχρονα με τις λέξεις. Για παράδειγμα, όταν προτείνετε σε ένα παιδί να πιει νερό, κάντε μια κίνηση με το χέρι προς το στόμα σας. Κουνήστε το κεφάλι σας με νεύμα όταν λέτε "ναι" και "όχι". Χρησιμοποιήστε το χέρι σας για να πείτε "γεια" και "αντίο". Επίσης, προσπαθήστε να δείξετε αντικείμενα ή εικόνες όταν μιλάτε στο παιδί. Για παράδειγμα, όταν λέτε ότι "η γιαγιά θα έρθει στο σπίτι", δείξτε την φωτογραφία της γιαγιάς. Χρησιμοποιήστε διάφορες μεθόδους οπτικής υποστήριξης (εικόνες, σχέδια, ζωγραφιές, κάρτες-συμβουλές) για να διευκολύνετε το παιδί να καταλάβει τι λέτε.
 
 
Χρησιμοποιήστε τραγούδια και παιχνίδια ρόλων.
Τραγουδήστε μαζί τα αγαπημένα τραγούδια του παιδιού σας, κάντε παύσεις για να δείτε αν θα συνεχίσει το τραγούδι μόνο του. Ίσως με αυτόν τον τρόπο, θα πρέπει να το βοηθήσετε δίνοντας το σωστό ρυθμό κι έτσι σταδιακά θα διδάξετε στο παιδί πως να τραγουδήσει με τη σειρά.
Για να διαμορφώσετε κοινωνικές καταστάσεις, χρησιμοποιήστε τα παιχνίδια με ρόλους δηλαδή το συμβολικό παιχνίδι. Σε ένα παιχνίδι ρόλων, δείξτε στο παιδί τι θα συμβεί ή τι πρέπει να αποφευχθεί.
 
 
Επιβραβεύστε το παιδί για επικοινωνία.
Επιβράβευση του παιδιού για οποιαδήποτε προσπάθεια ώστε να καταλάβει μία λεκτική πράξη ή να σας πει κάτι το ίδιο. Με αυτόν τον τρόπο αυξάνετε την πιθανότητα το παιδί να προσπαθήσει ξανά. Τονίστε στο παιδί με πολύ θετικό τρόπο, τι ακριβώς έχει επιτύχει, έτσι ώστε το παιδί να εγκαθιδρύσει μια σχέση μεταξύ των λέξεων σας και ορισμένων ενεργειών από την πλευρά του.
 
 
Δώστε στο παιδί ευκαιρίες για επικοινωνία.
Μπορείτε να δημιουργήσετε τεχνηέντως καταστάσεις στις οποίες το παιδί θα έχει ευκαιρίες επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης με άλλους ανθρώπους.
 
 
Ενθαρρύνετε τις αιτήσεις για την επικοινωνία.
Στην προσπάθεια σας να αυξηθεί ο επικοινωνιακός λόγος του παιδιού, αφαιρέστε τα αγαπημένα του παιχνίδια ή τα τρόφιμα, έτσι ώστε το παιδί να τα βλέπει μεν αλλά να μη μπορεί να τα πάρει δε, τοποθετώντας τα στο επάνω ράφι του ντουλαπιού. Ακόμη βάλτε ένα αντικείμενο σημαντικό για το παιδί σε ένα διαφανές δοχείο ή σε ένα γυάλινο βάζο με καπάκι, που είναι δύσκολο να το ανοίξει μόνο του. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις, πείτε στο παιδί πώς μπορεί να ζητήσει βοήθεια για αυτά τα αντικείμενα που θέλει να τα πάρει, αλλά δεν έχει πρόσβαση. Έτσι, συχνά θα επικοινωνήσει μαζί σας και θα αλληλοεπιδράσει περισσότερο με εσάς.
 
 
Προτείνετε ένα παιχνίδι που είναι δύσκολο να διαχειριστεί.
Υπάρχουν παιχνίδια που τα παιδιά δεν μπορούν να συμπεριλάβουν στο ρεπερτόριο των παιχνιδιών τους ή δεν μπορούν να χειριστούν μόνα τους. Προτείνετε ένα τέτοιο παιχνίδι στο παιδί και δώστε του χρόνο για να ανταποκριθεί. Αν το παιδί αρχίσει να δείχνει δυσαρέσκεια, πείτε του πώς να (σας) ζητήσει βοήθεια.
 
 
Βρείτε μια συναρπαστική δραστηριότητα στην οποία υπάρχει ευκαιρία επικοινωνίας.
Υπάρχουν πολλές δραστηριότητες που είναι κατάλληλες για την αλληλεπίδραση δύο ατόμων
, όπως για παράδειγμα μπαλόνια ή σαπουνόφουσκες. Μπορείτε να φουσκώσετε το μπαλόνι και να το εκτοξεύσετε στον αέρα. Στη συνέχεια μπορείτε να φουσκώσετε το επόμενο μπαλόνι εν μέρει, και να περιμένετε, προτρέποντας, αν είναι απαραίτητο, το παιδί να ζητήσει να φουσκώσετε το μπαλόνι. Το ίδιο μπορεί να γίνει και με τις σαπουνόφουσκες. Φυσήξτε τις φούσκες προς την κατεύθυνσή του και αφού βεβαιωθείτε ότι έχετε την προσοχή του, κλείστε το δοχείο και πείτε του να ζητήσει «φούσκες».
 
 
 
Δώστε του αυτό που θέλει, όχι αμέσως αλλά σταδιακά.
Αν το επιθυμητό αντικείμενο μπορεί να χωριστεί σε μέρη, θα πρέπει να γίνει έτσι ώστε το παιδί να έχει την ευκαιρία να απευθυνθεί σε εσάς αρκετές φορές και όχι μόνο μια. Για παράδειγμα, εάν ένα παιδί έχει ζητήσει ένα μπισκότο, μπορείτε να το σπάσετε σε μικρά κομμάτια και να του το δίνετε μόνο αν το ζητήσει. Ακόμη και αν δεν μπορείτε να εμπλέξετε το παιδί με κάποια κοινή δραστηριότητα, μπορείτε παρ’ αυτά να βρείτε ευκαιρίες επικοινωνίας.
Για παράδειγμα, αν ένα παιδί βάζει αυτοκίνητα στη σειρά, μπορείτε να μπείτε στο παιχνίδι και να του δίνετε ένα- ένα τα αυτοκινητάκια. Έτσι το παιδί δέχεται να σας βάλει στο παιχνίδι του (σε αυτό που κάνει). Εάν του αρέσει να ρίχνει τα τουβλάκια στο πάτωμα, μπορείτε να τα μαζεύετε στο καλάθι και στη συνέχεια να τα δίνετε στο παιδί, ώστε να έχετε την ευκαιρία για αλληλεπίδραση και επικοινωνία.
Το παιδί θα μάθει σταδιακά ότι η επικοινωνία με ένα άλλο άτομο μπορεί να αποτελέσει πηγή διασκέδασης και ευχαρίστησης.
 
 
Διδάξετε στο παιδί σας ένα εναλλακτικό ή συμπληρωματικό σύστημα επικοινωνίας.
Η εναλλακτική επικοινωνία έγκειται στη χρήση ενός επικοινωνιακού εργαλείου, πλην της προφορικής ομιλίας που βοηθά ένα άτομο στην ακριβή και ορθή έκφραση του περιεχομένου που θέλει να μεταδώσει.
Τα αυτιστικά παιδιά που δεν μιλούν πολύ συχνά παρουσιάζουν το υψηλότερο επίπεδο προβληματικής συμπεριφοράς, επειδή δεν έχουν άλλο τρόπο να εκφράσουν τις ανάγκες και τα συναισθήματά τους. Η εναλλακτική επικοινωνία μπορεί να τους επιτρέψει να γνωστοποιούν τις επιθυμίες τους και η χρήση ενός υποστηρικτικού συστήματος επικοινωνίας, αυξάνει την πιθανότητα το παιδί να αρχίσει να χρησιμοποιεί την ομιλούμενη γλώσσα.
Υπάρχουν διάφοροι τύποι εναλλακτικών και βοηθητικών εργαλείων που χρησιμοποιούνται για τον αυτισμό. Κατά την επιλογή ενός συστήματος επικοινωνίας, είναι σημαντικό να ληφθούν υπόψη οι κινητικές δεξιότητες του παιδιού, οι γνωστικές, οι επικοινωνιακές δεξιότητες, καθώς και ο τρόπος εκμάθησής του (πως μαθαίνει).
 
 
 
Παραδείγματα εναλλακτικών ή βοηθητικών συστημάτων επικοινωνίας.
Το PECS είναι ένα εναλλακτικό σύστημα επικοινωνίας που στοχεύει να διδάξει τις βασικές αρχές αλληλεπίδρασης και επικοινωνίας πριν από τη γλώσσα. Χρησιμοποιεί κατά κύριο λόγο τις εικόνες και μαθαίνει στα παιδιά που το χρησιμοποιούν να πλησιάζουν και να δείχνουν την εικόνα του αντικειμένου που επιθυμούν στο πρόσωπο αλληλεπίδρασης, με στόχο την ανταλλαγή της εικόνας με το αντικείμενο.
Το ΜΑΚΑΤΟΝ είναι ένα γλωσσικό πρόγραμμα, που παρέχει ένα μέσο επικοινωνίας και ενθαρρύνει την ανάπτυξη των γλωσσικών δεξιοτήτων σε παιδιά με αυτισμό. Επίσης, χρησιμοποιείται για την εισαγωγή στην διαδικασία εκμάθησης της γραφής και της ανάγνωσης, αλλά και σαν ένας τρόπος εναλλακτικής επικοινωνίας. Δε διδάσκει νοήματα, αλλά χρησιμοποιεί συμπληρωματικά τα νοήματα σε συνδυασμό με την προφορική ομιλία, με κύριο στόχο την αύξηση της κατανόησης της γλώσσας.
Κάρτες-συμβουλές για επικοινωνία. Αυτή είναι μια μέθοδος βοηθητικής επικοινωνίας για άτομα που μπορούν να μιλήσουν προφορικά, αλλά χρειάζονται μια υπενθύμιση για το τι πρέπει να πουν. Επίσης, τέτοιες κάρτες χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο της ομιλίας, καθώς είναι δύσκολο να μιλήσει κάποιος που βρίσκεται σε κατάσταση άγχους.
Σημειωματάρια με κείμενο, εικόνες ή φωτογραφίες για να διατηρήσουν διάλογο με άλλους ανθρώπους.
Συσκευές επικοινωνίας με συσκευή σύνθεσης ομιλίας, για παράδειγμα εφαρμογές για tablet ή κινητά τηλέφωνα, στις οποίες ένα άτομο μπορεί να επιλέξει μια εικόνα ή ένα σύμβολο και η συσκευή εκφωνεί τις λέξεις ή φράσεις που σχετίζονται με αυτά. Τέτοιες συσκευές είναι συχνά η βέλτιστη λύση για μεγαλύτερα παιδιά και ενήλικες, αλλά σαφώς ένα άτομο θα χρειαστεί συστηματική εκπαίδευση για να καταλάβει πώς να χρησιμοποιήσει αυτό το σύστημα.
 

Η χρήση των παραπάνω εναλλακτικών μέσων επικοινωνίας, είναι απαραίτητο να εισάγονται από εξειδικευμένους θεραπευτές που μαθαίνουν τα παιδιά πως να το εμπλέξουν στη ζωή τους.