Ομάδες Ενσωμάτωσης

Ομάδες ενσωμάτωσης-κοινωνικοποίησης (Integrated play groups)
Πώς διαφοροποιείται το παιχνίδι στα παιδιά με αυτισμό.

Η εικόνα των παιδιών με αυτισμό όσον αφορά το παιχνίδι διαφέρει σημαντικά από τα παιδιά με φυσιολογική ανάπτυξη. Όταν δίνεται η ευκαιρία στα παιδιά αυτά να παίξουν με παιχνίδια, αντιδρούν στερεοτυπικά, με επαναλαμβανόμενες και πολλές φορές άστοχες κινήσεις. Μπορεί να προκαλούν την ίδια επαναλαμβανόμενη πρακτική ως προς ένα αντικείμενο για ώρες, ενώ καθώς μεγαλώνουν το παιχνίδι τους δεν διαφοροποιείται αλλά παραμένει το ίδιο για μήνες ή ακόμα και για χρόνια.

Τα παιδιά με αυτισμό δυσκολεύονται να παίξουν αυθόρμητα με παιχνίδια με λειτουργικό τρόπο και να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία τους. Ένας μικρός αριθμός αυτών των παιδιών μπορεί να δείχνει ικανότητα για λειτουργικό παιχνίδι με αντικείμενα (Jarrold et al., 1993). Τους είναι δύσκολο να αναπτύξουν αυθόρμητα σενάρια παιχνιδιού και να συμμετέχουν σε παιχνίδι ρόλων και συμβολισμών. Δίνουν την εντύπωση πως το παιχνίδι δεν τους είναι απαραίτητο και γι’αυτό αδιαφορούν τόσο για τα παιχνίδια, όσο και για τα άλλα παιδιά.

Η εικόνα αυτή των παιδιών που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού διαφοροποιείται κατά κάποιον τρόπο ως προς τη δυναμική της στα επόμενα στάδια ανάπτυξης. Η ηλικία από 3 έως 5  ετών θεωρείται περισσότερο δύσκολη ως προς τη σχέση με τους συνομηλίκους. Είναι η περίοδος που τα παιδιά που ανήκουν στο φάσμα είναι περισσότερο αδιάφορα και απομονωμένα.

Μετά την ηλικία των 5 ετών αρχίζουν να παρουσιάζουν μια βελτιωμένη εικόνα ως προς την κοινωνικοποίηση. Η συχνότητα της συναναστροφής με άλλα παιδιά είναι σημαντική σε αυτό το στάδιο για να μπορέσουν τα παιδιά να επιδιώκουν αυθόρμητα το παιχνίδι, να βιώσουν τη χαρά που μπορούν να έχουν μέσω του παιχνιδιού και να αρχίσουν να νιώθουν το ίδιο ασφαλή στα κοινωνικά πλαίσια.

Ακόμα και αν δείξουν ενδιαφέρον για άλλα παιδιά δυσκολεύονται στο να πάρουν πρωτοβουλία και να εκφράσουν τις επιθυμίες τους. Ακόμη πιο δύσκολη είναι η συναναστροφή τους με παιδιά που ξεπερνούν κατά πολύ τις δικές τους δυνατότητες, με αποτέλεσμα να ξεχωρίζουν και να διαφοροποιούνται από την ομάδα.

Όσο δύσκολο και αν φαίνεται οι ομάδες ενσωμάτωσης αυτιστικών παιδιών με φυσιολογικά παιδιά μπορούν σταδιακά να βελτιώσουν την εικόνα των παιδιών που αντιμετωπίζουν προβλήματα στην φυσιολογική ανάπτυξη και σταδιακά να αλλάξει η σχέση τόσο ως προς το παιχνίδι, όσο και ως προς τους συνομηλίκους.

Τα φυσιολογικά παιδιά έχουν λίγο έως πολύ το ρόλο του καθοδηγητή των παιδιών που δυσκολεύονται και προσπαθούν να προκαλέσουν το ενδιαφέρον τους για συμμετοχή στο παιχνίδι. Είναι δυνατόν με συστηματική συμμετοχή στις ομάδες ενσωμάτωσης τα παιδιά να βοηθηθούν σημαντικά και να μπορέσουν να ενταχθούν καλύτερα στο χώρο του σχολείου, να αναπτύξουν καλύτερη σχέση με τα αδέρφια τους και να βελτιωθεί η συναναστροφή του με άλλα παιδιά σε διάφορες κοινωνικές συναναστροφές.

Οι γονείς και όσοι ασχολούνται με τα παιδιά που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού, πρέπει να εκμεταλλεύονται κάθε ευκαιρία για παιχνίδι. Στην αρχή είναι φυσικό να προκαλέσει το παιχνίδι ο ενήλικας, με άμεσο στόχο να τραβήξει την προσοχή του παιδιού και το ενδιαφέρον του. Η πρώτη προσέγγιση μπορεί να είναι ένα τραγούδι, γαργαλητό, εκφράσεις με το πρόσωπο.

Τα παιδιά τυπικής ανάπτυξης αποτελούν κινητήριο δύναμη για τα παιδιά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, λειτουργούν τόσο αυθόρμητα και δημιουργικά, που με την κατάλληλη καθοδήγηση από τους θεραπευτές μπορούν να κινητοποιήσουν το ενδιαφέρον των παιδιών με αυτισμό.