Οι βασικές αρχές της εφαρμοσμένης ανάλυσης της συμπεριφοράς (ΕΑΣ)

blog3


Η αλλαγή της συμπεριφοράς, είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της κάθε θεραπευτικής παρέμβασης. Όμως με την προσθήκη μιας φράσης, η πρόταση αποκτά ένα άλλο νόημα και έναν διαφορετικό αποδέκτη, ένα συγκεκριμένο κοινό. Η αλλαγή της συμπεριφοράς στα άτομα του αυτιστικού φάσματος, είναι πολύ σημαντική και ειδικά για τους ανθρώπους που ασχολούνται με την εφαρμοσμένη ανάλυση συμπεριφοράς, γνωστό στα αγγλικά ως ABA.


Θα πρέπει να ταξιδέψουμε πολλές δεκαετίες πίσω στο χρόνο και συγκεκριμένα να πάμε στο 1968 που διατυπώθηκαν οι εφτά βασικές αρχές της εφαρμοσμένης ανάλυσης της συμπεριφοράς (ΕΑΣ). Αυτές είναι πολύ σημαντικές τόσο για την εκπαίδευση στο κομμάτι της ΕΑΣ και κατ´ επέκταση για την πρακτική, για το θεραπευτικό μέρος.
 


Βασικές Αρχές της ΕΑΣ:
 
1). Εφαρμοσμένη. Το να είναι ένα ζήτημα εφαρμοσμένο, αποτελεί τον πυρήνα της παρέμβασης γιατί ακριβώς δεν θα πρέπει να προσεγγίζεται θεωρητικά το εν λόγω ζήτημα. Τα θέματα/προβλήματα που έχουμε να αντιμετωπίσουμε και τα θέτουμε ως στόχους, τα προσεγγίσουμε εφαρμοσμένα κάνοντας και δοκιμάζοντας διάφορες τεχνικές, παρά να δαπανούμε χρόνο με τις θεωρίες μόνο.
 
2). Συμπεριφορά. Η παράμετρος της συμπεριφοράς και δη οι αλλαγές στο επίπεδο αυτής, θα πρέπει να είναι στο προσκήνιο των ενδιαφερόντων ενός θεραπευτή. Το ζητούμενο μιας τέτοιας προσέγγισης, είναι η πρόβλεψη της συμπεριφοράς και τα αποτελέσματα της. Στη δίκη μας παρέμβαση (πάντα μιλάμε για την ΕΑΣ) εάν δεν έχουμε σαν αποτέλεσμα την αλλαγή της συμπεριφοράς, τότε πρέπει να δούμε προσεκτικά αφενός τι κάναμε και αφετέρου γιατί το κάναμε.
 
3). Ανάλυση. Το στοιχείο της ανάλυσης είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της συμπεριφοράς. Το σκεπτικό δεν είναι απλώς να δούμε τη συμπεριφορά, αλλά κυρίως να αναλύσουμε αυτή τη συμπεριφορική παράμετρο που θέλουμε να αλλάξουμε. Βεβαίως για να αναλύσουμε κάτι, πρέπει να ελέγξουμε και να απομονώσουμε τα χαρακτηριστικά που δύνανται να αλλοιώσουν την συμπεριφορά. Αυτό γίνεται μέσα από την λεπτομερή παρατήρηση και κυρίως μέσα από τις ενδελεχείς μεθόδους έρευνας.
 
 
4). Τεχνολογικά. Ο όρος αυτός αναφέρεται στις τεχνικές που χρησιμοποιούμε. Θα πρέπει να είμαστε σίγουροι ότι οι τεχνικές που χρησιμοποιούμε, αλλά και οι διαδικασίες, οι συνθήκες, έχουν επαρκώς περιγραφεί. Αυτό γίνεται έτσι ώστε εάν κάποιος επιθυμεί να αναπαράγει τη διαδικασία που περιγράψαμε σε δεύτερο χρόνο, (κυρίως για ερευνητικούς σκοπούς αλλά και όχι μόνο) να καταλήγει στα συγκεκριμένα αποτελέσματα που έχουν ήδη βρεθεί.
 
5). Σύστημα εννοιών. Αυτή η βασική αρχή έρχεται να επιβεβαιώσει ότι η ΕΑΣ είναι μια παρέμβαση καθαρά επιστημονική παρά μια τυχαία συλλογή τεχνασμάτων που μπορεί να ξεγελάσουν για την αποτελεσματικότητά τους. Η ΕΑΣ θα εξακολουθήσει να εξελίσσεται εάν περιγράφονται λεπτομερώς οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται και επίσης εαν αναδεικνύεται η συνάφεια με τις ηθικές αρχές. Με άλλα λόγια, οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται ή οι διαδικασίες που ακολουθούνται, δεν είναι το ίδιο με τις συμπεριφορικές αρχές. Για παράδειγμα, το να δίνεις μια συνέπεια σε μια συμπεριφορά, είναι διαφορετικό από το να έχεις μια αρχή που διέπει τη συμπεριφορά. Πρέπει να δούμε, να μετρήσουμε τις παρατηρούμενες αλλαγές σε μια συμπεριφορά, προκειμένου να προβούμε σε μια δήλωση σχετικά με τις αρχές.
 
 
6). Αποτελεσματικότητα. Όπως έχουμε ξαναπεί η μέθοδος της ΕΑΣ αποσκοπεί στην ουσιαστική αλλαγή της συμπεριφοράς. Ωστόσο η ΕΑΣ, προσθέτει έναν ακόμη επιπλέον παράγοντα που είναι το κοινωνικό στοιχείο της αλλαγής. Δηλαδή τα άτομα που ακολουθούν την ΕΑΣ, θα πρέπει να έχουν μια τέτοια αλλαγή στη συμπεριφορά που παρατηρούνται τα οφέλη της και σε κοινωνικό επίπεδο (δηλαδή δεν την παρατηρώ μόνο εγώ την αλλαγή αλλά και στον κοινωνικό μου περίγυρο).
 
7). Γενικότητα. Ποσό καλή θα ήταν μια οποιαδήποτε παρέμβαση που θεωρούμε ότι μια αλλαγή στη συμπεριφορά έγινε μόνο μια φορά και ποτέ δεν θα συμβεί ξανά; Αν κάτι τέτοιο θα συνέβαινε, θα αποδίδαμε απλώς στη τύχη τις οποιεσδήποτε αλλαγές. Ωστόσο η παρέμβαση μας θα πρέπει να διακατέχεται από την βασική αρχή της γενικότητας, ή θα πρέπει να μπορεί να επαναληφθεί σε διαφορά πλαίσια και μέσα από διαφορετικές συμπεριφορές.
 
 
 
Στη Μετεκπαίδευση ΠΡΩΙΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΑΦ (ΑΒΑ) που θα διεξαχθεί  από τις 13/01 έως και 25/02, 2018 θα αναλυθούν όλα τα παραπάνω. Για περισσότερες πληροφορίες δείτε στο  http://dikepsy.gr/index.php?view=view_seminars&option=seminars&item=1398854465&lang=el