Μορφές Ενίσχυσης Μέσω Του ΑΒΑ

Υπάρχουν δύο μορφές ενίσχυσης, η θετική και η αρνητική ενίσχυση. Και οι δύο μορφές ενισχυτών ενισχύουν σημαντικά τη συμπεριφορά. Στην περίπτωση που επιλέγουμε θετικό ενισχυτή προσθέτουμε (+) κάτι που αρέσει στο παιδί, φαγώσιμο, αγκαλιά, κάποιο παιχνίδι, λεκτική επιβράβευση. Στην περίπτωση της αρνητικής ενίσχυσης έχουμε την αφαίρεση (-) κάποιου πράγματος, που σε αυτή την περίπτωση δεν είναι ευχάριστο στο παιδί και δεν θέλει να κάνει.

Στην ΕΑΣ χρησιμοποιούμε τη θετική ενίσχυση. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στο να κατανοήσουμε τι είναι η αρνητική ενίσχυση και πως μπορεί να επιδράσει στη συμπεριφορά του παιδιού. Το παιδί μπορεί να συμπεραίνει πώς να αποφύγει μια υποχρέωση ή μια κατάσταση συμπεριφερόμενο με συγκεκριμένο τρόπο. Μπορεί να χειριστεί διάφορες καταστάσεις με το δικό του τρόπο π.χ. ζητείται από το παιδί να πλύνει τα χέρια του πριν το φαγητό, όμως, η αντίδρασή του είναι αρνητική, κλαίει και έχει μια έντονη κρίση θυμού (tantrum). Εάν οι γονείς θεωρήσουν πως δεν χάθηκε και ο κόσμος να μην πλύνει μια φορά τα χέρια του, την επόμενη φορά θα έχουν να αντιμετωπίσουν πολύ σοβαρό πρόβλημα. Η παγίδα βρίσκεται στο γεγονός ότι την επόμενη φορά που το παιδί δεν θα θέλει να πλύνει τα χέρια του, ξέρει πώς να αντιδράσει. Έτσι ενισχύεται λανθασμένα μια αρνητική συμπεριφορά.

Σημειώνουμε:

  • Είναι σημαντικό η θετική ενίσχυση να δίνεται στο σωστό χρόνο και να είναι έτσι απόλυτα κατανοητό από το παιδί για ποιο λόγο επιβραβεύεται. Η επιβράβευση ακολουθεί αμέσως μετά από μια συμπεριφορά στόχο.
  • Ελέγχουμε το χρόνο που μπορεί να καταναλωθεί κατά τη διάρκεια της επιβράβευσης π.χ αν πρόκειται για κάτι φαγώσιμο, δίνουμε πολύ μικρές ποσότητες. Έτσι δεν αποσπάται η προσοχή του παιδιού για μεγάλο χρονικό διάστημα.
  • Καθώς το παιδί σταδιακά μαθαίνει να συνεργάζεται, μπορούμε να περιορίσουμε τους ενισχυτές που αποτελούν φαγώσιμα ή αντικείμενα και χρησιμοποιούμε λεκτική επιβράβευση.  Αυτό συμβαίνει και για πρακτικούς λόγους καθώς οι πρώτοι ενισχυτές μπορεί να μην είναι πάντοτε διαθέσιμοι.

Τι περιλαμβάνει ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα ΕΑΣ

Ένα πρόγραμμα ΕΑΣ που αναφέρεται σε παιδιά με αυτισμό εφαρμόζει όλες αυτές τις μεθόδους για να διδαχτούν γνώσεις και νέες δεξιότητες όσον αφορά τους τομείς που παρουσιάζουν δυσκολία. Στόχος του προγράμματος είναι τα παιδιά να αρχίσουν να μαθαίνουν σιγά-σιγά και να αποκτούν γνώσεις, που θα μπορέσουν να χρησιμοποιήσουν αυθόρμητα στο σωστό πλαίσιο. Παράλληλα κάποια στιγμή θα είναι έτοιμα να ενταχθούν στο σχολείο στο κατάλληλο τμήμα γι’ αυτά τα παιδιά.

Εφόσον γίνει η αξιολόγηση, θα διαμορφωθεί το ατομικό πρόγραμμα του κάθε παιδιού ανάλογα με τις ανάγκες του και θα περιλαμβάνει όλους τους τομείς, που είναι πιθανόν να χρειάζεται ειδική παρέμβαση, όπως είναι:

  • Έκφραση της γλώσσας
  • Κατανόηση της γλώσσας
  • Αυθόρμητος λόγος
  • Καθημερινές ρουτίνες
  • Εκπαιδευτικές γνώσεις
  • Γενίκευση
  • Παιχνίδι
  • Κοινωνικοποίηση